ΤΑ ΓΟΥΡΟΥΝΟΤΣΑΡΟΥΧΑ

Στην Ελλάδα των περασμένων αιώνων, εκεί που η άσφαλτος ήταν άγνωστη λέξη και το βουνό ο μοναδικός δρόμος για την επιβίωση, το πιο ταπεινό αντικείμενο διηγούνταν την πιο μεγάλη ιστορία: τα ΓΟΥΡΟΥΝΟΤΣΑΡΟΥΧΑ. Δεν ήταν απλώς υποδήματα· ήταν το μέσο με το οποίο ο Έλληνας ξωμάχος δάμασε την πέτρα, τη λάσπη και το χιόνι.

Κατασκευασμένα από ακατέργαστο δέρμα χοίρου, τα γουρουνοτσάρουχα ήταν η απάντηση της ανάγκης στην έλλειψη μέσων. Ο αγρότης και ο κτηνοτρόφος δεν πήγαιναν στον τσαγκάρη. Έπαιρναν το δέρμα από το ζώο που έσφαζαν τα Χριστούγεννα, το άλειφαν με αλάτι για να «ψηθεί» στον ήλιο και, όσο ήταν ακόμα νωπό, το έκοβαν στα μέτρα του ποδιού τους.

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ Η κατασκευή τους απαιτούσε υπομονή και γνώση:

• Το δέρμα τρυπιόταν γύρω-γύρω και μέσα από τις τρύπες περνούσαν δερμάτινα λουριά, τα θηλυκωτάρια.

  

  Στην Ελλάδα των περασμένων δεκαετιών, ειδικά στις ορεινές και αγροτικές περιοχές, το να πηγαίνεις ξυπόλητος δεν ήταν επιλογή, αλλά συχνά η μόνη εναλλακτική.

• Καθώς τα λουριά έσφιγγαν, το δέρμα «αγκάλιαζε» το πόδι, παίρνοντας το σχήμα του, ενώ οι άκρες του ανασηκώνονταν για να προστατεύουν τα δάχτυλα και την πτέρνα.

• Φοριούνταν πάντα πάνω από χοντρές, χειροποίητες μάλλινες κάλτσες, τις σκούφιες, που έπλεκαν οι γυναίκες το χειμώνα δίπλα στο τζάκι.

ΜΙΑ ΖΩΗ ΓΡΑΜΜΕΝΗ ΣΤΟ ΧΩΜΑ Τα γουρουνοτσάρουχα δεν είχαν σόλα. Ο άνθρωπος ένιωθε την πέτρα κάτω από το πέλμα του, ένιωθε τη θερμοκρασία της γης. Ήταν αθόρυβα στο κυνήγι και «γάντζωναν» στα βράχια καλύτερα από κάθε σύγχρονο άρβυλο. Όταν όμως έβρεχε, το ακατέργαστο δέρμα μαλάκωνε, «έπλεε» και αναδύε τη βαριά μυρωδιά του ζώου – μια μυρωδιά που έγινε ταυτόσημη με τον μόχθο της υπαίθρου.

Αυτά τα υποδήματα συνόδευσαν τον Έλληνα παντού: στο όργωμα, στη βοσκή, στον πόλεμο των βουνών, ακόμα και στις λιγοστές χαρές του. Ήταν το σύμβολο μιας εποχής όπου τίποτα δεν πήγαινε χαμένο και η αξιοπρέπεια δεν μετριόταν με το κόστος των ρούχων, αλλά με τη δύναμη του βήματος πάνω στα κορφοβούνια.

Σήμερα, τα ΓΟΥΡΟΥΝΟΤΣΑΡΟΥΧΑ αναπαύονται σε λαογραφικά μουσεία, θυμίζοντάς μας τις ρίζες μας και τους ανθρώπους που, με ένα κομμάτι δέρμα δεμένο στα πόδια τους, έχτισαν την Ελλάδα που ξέρουμε.